Het consensus-stroomschema

Waarom dit model

Groepen die zonder stemming besluiten nemen, lopen meestal vast op dezelfde plek: iemand doet te vroeg een voorstel, en de rest voelt zich overgeslagen. Het stroomschema dwingt tot een volgorde — eerst begrijpen, dan verkennen, dan pas voorstellen — zodat een voorstel ontstaat nádat iedereen gehoord is, in plaats van dat het gehoord worden moet wijken voor het voorstel.

Het is geen keurslijf dat je van stap 1 naar stap 7 doorloopt zonder omkijken. Zie het als een kaart: als je merkt dat een voorstel op weerstand stuit, ga je terug naar een eerdere stap in plaats van door te duwen.

1. Onderwerp inleiden en verhelderen

Deel de achtergrondinformatie en bepaal samen waar het gesprek precies over gaat: welke vraag moet er nú beantwoord worden? Zonder dit stap over te slaan, praat de helft van de groep straks langs elkaar heen over verschillende vragen.

2. Het gesprek openen

Geef ruimte voor ieders behoeften en opvattingen, vóórdat er naar oplossingen gezocht wordt. Komen er al ideeën op tafel, hoor ze kort aan en parkeer ze voor de volgende stap.

3. Ideeën breed verkennen

Verzamel zoveel mogelijk verschillende manieren vooruit. Verken voor- en nadelen van de opties. Breng de belangrijkste zorgen, behoeften en doelen in kaart.

4. Een voorstel vormen

Zoek een oplossing die de belangrijkste behoeften van iedereen bedient. Dat kan betekenen dat je elementen uit verschillende ideeën samenvoegt tot één voorstel.

5. Het voorstel aanscherpen

Zoek naar wijzigingen die het voorstel sterker maken. Dit is het moment voor kleine correcties, niet voor een heel nieuw voorstel.

6. Toetsen op instemming

Formuleer het voorstel scherp en vraag expliciet: is er een blokkade, een aarzeling die je toch mee laat doen, of een bezwaar? Begin met vragen wie er tegen is — dat maakt het voor mensen makkelijker om een zorg te uiten dan wanneer je alleen naar instemming vraagt.

Is er een blokkade, of te veel aarzelingen, ga dan terug naar stap 5 om het voorstel aan te scherpen, of terug naar stap 4 voor een nieuw voorstel.

7. Uitvoering regelen

Spreek af wat er moet gebeuren, door wie, en voor wanneer. Zonder deze stap verdampt zelfs een gedragen besluit.