Werkvorm
Placemat
Eerst schrijft iedereen in zijn eigen vak — pas dan mag het groepje het eens worden.
- Tijd
- 15–35 min
- Groepsgrootte
- 8–32
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Bij een vraag waarop je álle antwoorden wilt, niet alleen die van wie het snelst praat. Ook sterk om te toetsen of iedereen de stof beheerst.
Voorbereiding
- Teken per groepje een vel voor: een vak per persoon rondom een middenvak
- Formuleer één vraag die meerdere goede antwoorden toelaat
Zo doe je het
- 1
Maak groepjes van vier. Elk groepje krijgt een groot vel met vier vakken langs de randen en één vak in het midden.
- 2
Iedereen schrijft zijn eigen antwoord in zijn eigen vak. In stilte, tegelijk — niemand overlegt.
- 3
Draai het vel rond zodat iedereen elkaars antwoorden leest.
- 4
Nu pas overleggen: wat hebben we gemeenschappelijk, en wat willen we samen in het middenvak zetten?
- 5
Het middenvak is het antwoord van het groepje. Dat wordt plenair gedeeld.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Ieder groepje krijgt één vel met vier vakken langs de rand en één in het midden. Het vak dat voor jou ligt, is van jou. Eerst schrijft iedereen in stilte zijn eigen antwoord in zijn eigen vak — niet overleggen, niet afkijken. Als iedereen klaar is, draaien we het vel rond en lees je wat de anderen hebben. Pas dán ga je overleggen wat er in het midden komt."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Wat stond er in alle vier de vakken?
- Welk antwoord stond er maar bij één, en was dat toch een goed antwoord?
- Hoe zijn jullie tot het middenvak gekomen — wie gaf iets op?
Wat er mis kan gaan
Er wordt meteen overlegd in plaats van eerst individueel geschreven.
Handhaaf de stilte in stap één, desnoods met een timer. Zonder die stilte krijg je het antwoord van de snelste, vier keer opgeschreven.
Het middenvak is een optelsom van alle vier de vakken.
Beperk het: maximaal drie punten in het midden, of één zin. Kiezen is de opdracht; alles overnemen is kiezen ontwijken.
Eén leerling schrijft niets.
Loop rond tijdens de stille fase — juist dan zie je wie vastloopt, en kun je individueel helpen zonder dat de rest wacht.
Variaties
- Gebruik het om voorkennis op te halen: wat weet je al over dit onderwerp?
- Laat het middenvak een tekening of schema zijn in plaats van tekst.
- Werk met drie of vijf vakken als je groepjes niet uitkomen op vier.
In de klas
Geschikt voor groep 4 t/m 8
Een van de meest gebruikte coöperatieve structuren in het basisonderwijs, en terecht. Lamineer een paar placemats, dan kun je ze met whiteboardstiften eindeloos hergebruiken.
Past hier ook bij
1-2-4-Alle
Alleen, duo, viertal, allen
In twaalf minuten heeft iedereen bijgedragen — ook in een zaal van honderd.
Beeldprikkel
Eén afbeelding op het scherm, en het gesprek begint zonder dat je een vraag hoeft uit te leggen.
Denken-delen-uitwisselen
Eerst zelf nadenken, dan pas praten — en ineens heeft iedereen een antwoord.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?