Werkvorm
User Experience Fishbowl
ook wel: Ervaringskring
De mensen met de ervaring praten met elkaar; de rest luistert en mag niets zeggen.
- Tijd
- 40–70 min
- Groepsgrootte
- 12–60
- Ruimte
- Grote ruimte
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Als een groep iets nieuws gaat doen dat anderen al doen — en je wilt dat de ervaring overgedragen wordt zonder dat het een vragenvuur wordt.
Voorbereiding
- Nodig drie tot vijf mensen met echte ervaring uit
- Bereid drie vragen voor waarop zij met elkaar in gesprek gaan
Zo doe je het
- 1
Zet drie tot vijf stoelen in een binnenkring voor de mensen met ervaring. De rest zit eromheen.
- 2
De binnenkring praat met elkáár over hoe ze het aanpakken — niet met de zaal, en niet als panel.
- 3
Geef ze twee of drie vragen om op door te gaan: wat werkte, wat ging mis, wat zou je anders doen?
- 4
De buitenring luistert en schrijft vragen op. Niet onderbreken.
- 5
Na ongeveer twintig minuten: buitenring stelt vragen, binnenkring beantwoordt.
- 6
Sluit af in tweetallen: wat neem je mee?
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
Tegen de binnenkring: "Praat met elkáár, niet met de zaal. Alsof wij er niet zijn — vertel elkaar hoe jullie het aanpakken, waar het misging en wat je anders zou doen." Tegen de buitenring: "Jullie luisteren en schrijven op wat je wilt vragen. Nog niet vragen; straks krijgen jullie ruim de tijd."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Wat hoorde je dat je niet had verwacht?
- Waar spraken de ervaringsdeskundigen elkaar tegen?
- Wat neem je mee naar jouw situatie?
Wat er mis kan gaan
De binnenkring gaat naar de zaal praten.
Onderbreek één keer vriendelijk: 'praat maar tegen elkaar'. Herhaal het desnoods; het levert een heel ander gesprek op.
Het wordt een succesverhaal zonder tegenslag.
Zorg dat 'wat ging er mis' een van je vragen is, en vraag door als het gladjes blijft. Daar zit de leerwaarde.
De buitenring haakt af.
Geef ze een schrijfopdracht: noteer twee vragen en één ding dat je meeneemt. Met een taak blijft de aandacht.
Variaties
- Zet één lege stoel in de binnenkring waar iemand uit de buitenring kan aanschuiven.
In de klas
Geschikt voor vanaf groep 7, en in het voortgezet onderwijs
Mooi bij de overgang naar het voortgezet onderwijs: laat oud-leerlingen met elkáár praten over hoe het eerste jaar was, terwijl groep 8 luistert.
Past hier ook bij
1-2-4-Alle
Alleen, duo, viertal, allen
In twaalf minuten heeft iedereen bijgedragen — ook in een zaal van honderd.
Beeldprikkel
Eén afbeelding op het scherm, en het gesprek begint zonder dat je een vraag hoeft uit te leggen.
Denken-delen-uitwisselen
Eerst zelf nadenken, dan pas praten — en ineens heeft iedereen een antwoord.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?