Werkvorm
Socratisch gesprek
Een gesprek waarin de groep de vragen stelt en jij vrijwel niets zegt.
- Tijd
- 30–60 min
- Groepsgrootte
- 6–20
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Bij een tekst of vraagstuk zonder eenduidig antwoord, waar je wilt dat de groep zelf denkt in plaats van jouw uitleg te consumeren.
Voorbereiding
- Kies een tekst of casus die echt meerduidig is
- Formuleer één openingsvraag zonder goed antwoord
- Spreek gespreksregels af en schrijf ze op
Zo doe je het
- 1
Zorg dat iedereen de tekst of casus kent. Zet de stoelen in een kring.
- 2
Spreek de regels af: je bouwt voort op wat de vorige zei, je verwijst naar de tekst, en je stelt minstens één vraag aan een ander.
- 3
Stel één openingsvraag en zwijg daarna zoveel mogelijk.
- 4
Grijp alleen in als het gesprek stilvalt of afdwaalt, en dan met een vraag, niet met een antwoord.
- 5
Sluit af met een ronde: wat neem je mee?
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Ik stel zo één vraag, en daarna zeg ik bijna niets meer. Drie afspraken: je bouwt voort op wat de vorige zei, je verwijst naar de tekst als je iets beweert, en iedereen stelt minstens één vraag aan iemand anders. Stiltes zijn prima — die betekenen dat er nagedacht wordt. De vraag is: …"
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Wat neem je mee uit dit gesprek?
- Welke vraag van een ander bracht je verder?
- Waar liep het gesprek vast, en waarom?
Wat er mis kan gaan
Iedereen kijkt naar jou en het gesprek komt niet los.
Kijk zelf naar de vloer of naar je aantekeningen en laat de stilte vallen. Blijf je oogcontact zoeken, dan blijft het gesprek via jou lopen.
Drie mensen praten, de rest zwijgt.
Herinner aan de regel dat iedereen een vraag stelt, of leg er een gespreksvorm overheen: geef een voorwerp door dat de spreker vasthoudt.
Variaties
- Combineer met de Fishbowl bij een grote groep.
In de klas
Geschikt voor vanaf groep 7, en in het voortgezet onderwijs
Werkt goed bij filosoferen met kinderen en bij burgerschap. Een voorwerp dat rondgaat helpt enorm om de beurten te verdelen.
Past hier ook bij
De beste samenvatting
Vier samenvattingen naast elkaar, en de groep kiest de beste — en leert daarmee wat een goede is.
Conversation Café
Gesprekscafé
Een gestructureerd gesprek over iets ingewikkelds, waarin niemand overstemd wordt.
Dialoogkaart
Een kaart die het gesprek leidt, zodat er geen gespreksleider nodig is.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?