Werkvorm
2x2-matrix
Twee assen, vier vakken — en het lege vak vertelt het meest.
- Tijd
- 20–40 min
- Groepsgrootte
- 3–25
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Gemiddeld
Wanneer zet je dit in?
Als je greep wilt krijgen op een verzameling ideeën, producten, mensen of opties en wilt zien waar de patronen zitten.
Voorbereiding
- Bedenk een paar assenparen; de eerste die je verzint is zelden de beste.
Zo doe je het
- 1
Teken een assenkruis en kies voor elke as een spectrum met tegenpolen aan de uiteinden.
- 2
Plaats de items op de kaart. Discussie over de plek is prima — die discussie is de opbrengst.
- 3
Kijk waar clusters ontstaan en waar het vak leeg blijft.
- 4
Vraag bij een leeg kwadrant: is dit een kans die niemand ziet, of een heel slecht idee?
- 5
Probeer een ander assenpaar als de kaart niets laat zien.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Twee assen, en aan elk uiteinde het tegenovergestelde. Leg de kaartjes op de kaart. Ruzie over waar iets hoort is prima — dat gesprek is waarvoor we het doen. En let straks vooral op het vak dat leeg blijft: dat is óf een kans die niemand ziet, óf een idee dat om een goede reden niet bestaat."
Werkblad
Neem dit over op een flap of print de pagina — het lege raster is het gereedschap.
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Welk kwadrant is leeg, en waarom?
- Welk item was het lastigst te plaatsen?
- Wat zie je nu dat je op een lijstje niet had gezien?
Wat er mis kan gaan
Alle items belanden op één hoop.
Je assen meten hetzelfde. Kies een tweede as die echt iets anders meet — dan spreidt de kaart vanzelf.
De groep discussieert eindeloos over één kaartje.
Leg het op de grens en ga door. Terugkomen kan altijd; vastlopen op één item kost je de hele werkvorm.
Variaties
- Gebruik 'diepte van inzicht' tegen 'hoe vernieuwend' om een verzameling ideeën te wegen.
- Maak er een concurrentielandschap van: waar zit niemand?
In de klas
Geschikt voor groep 6 t/m 8
Bruikbaar bij het ordenen van ideeën of het vergelijken van personages, landen of dieren. Laat leerlingen zelf de assen bedenken.
Past hier ook bij
Academische controverse
Verdedig eerst een positie met volle overtuiging, wissel dan van kant — en kom er samen uit met een gezamenlijk standpunt.
Agreement-Certainty Matrix
Eenvoudig, ingewikkeld of complex
Sorteer je vraagstukken op eenvoudig, ingewikkeld of complex — want elk vraagt een andere aanpak.
Critical Uncertainties
Vier toekomsten
Vier toekomsten uittekenen en per toekomst bedenken wat je dan doet — zonder te voorspellen.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?