Werkvorm
Wat? Hoe? Waarom?
Drie kolommen die je dwingen eerst te kijken voordat je concludeert.
- Tijd
- 20–40 min
- Groepsgrootte
- 3–30
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Bij het analyseren van een observatie, een foto of een videofragment — overal waar de groep te snel bij een verklaring is.
Voorbereiding
- Verdeel een vel in drie kolommen: Wat? Hoe? Waarom?
Zo doe je het
- 1
Verdeel een vel in drie kolommen: Wat?, Hoe? en Waarom?
- 2
Begin links met wat je letterlijk waarneemt. Alleen feiten, nog geen aannames.
- 3
Ga dan naar de middelste kolom: hóe doet die persoon het? Kost het moeite, gaat het gehaast, lijkt het prettig? Gebruik bijvoeglijke naamwoorden.
- 4
Waag je pas dan aan de rechterkolom: waarom zou iemand het zo doen? Dit zijn onderbouwde gissingen over motieven en emoties.
- 5
Markeer in de rechterkolom wat een aanname is die je nog moet toetsen.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Drie kolommen, en we vullen ze in deze volgorde. Eerst links: wat zie je letterlijk? Alleen wat een camera ook zou zien. Nog geen 'hij vindt het saai' — dat is de derde kolom. Dan het midden: hóe doet diegene het? Gebruik bijvoeglijke naamwoorden. En pas daarna rechts: waarom, denk je? Dat mag een gok zijn, als je 'm maar markeert als gok."
Werkblad
Neem dit over op een flap of print de pagina — het lege raster is het gereedschap.
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Waar sloeg je ongemerkt over van 'wat' naar 'waarom'?
- Welke aanname in de rechterkolom moeten we echt toetsen?
- Welke waarneming in de linkerkolom had je bijna niet opgeschreven, en blijkt nu belangrijk?
Wat er mis kan gaan
De linkerkolom bevat al interpretaties.
Streep ze door en vraag: wat zou een camera hebben vastgelegd? Deze scheiding voelt kinderachtig en is de hele werkvorm.
De rechterkolom wordt gepresenteerd als feit.
Laat elke regel daar beginnen met 'misschien' of 'ik vermoed'. Dat houdt het eerlijk en maakt het toetsbaar.
Variaties
- Doe het met foto's die de groep zelf gemaakt heeft tijdens een bezoek.
In de klas
Geschikt voor groep 6 t/m 8
Zeer geschikt bij geschiedenis en beeldende vorming: leerlingen leren dat kijken en verklaren twee verschillende dingen zijn.
Past hier ook bij
Conceptmap
De groep tekent hoe begrippen samenhangen — en je ziet wat ze er werkelijk van gemaakt hebben.
Maak zelf de toets
Wie een goede vraag kan bedenken, beheerst de stof — en dat merken ze zelf ook.
1-2-4-Alle
Alleen, duo, viertal, allen
In twaalf minuten heeft iedereen bijgedragen — ook in een zaal van honderd.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?