Werkvorm
Open Space
ook wel: Open ruimte
De deelnemers maken zelf het programma — en werken aan wat ze echt bezighoudt.
- Tijd
- 90–240 min
- Groepsgrootte
- vanaf 15
- Ruimte
- Grote ruimte
- Energie
- Gemiddeld
Wanneer zet je dit in?
Bij een groot en veelzijdig vraagstuk waar jij niet weet welke deelvragen leven, en de groep wel.
Voorbereiding
- Formuleer één centrale vraag die breed genoeg is
- Maak een leeg rooster met tijdvakken en plekken
- Zorg voor genoeg ruimtes
Zo doe je het
- 1
Zet de groep in een kring en stel de centrale vraag.
- 2
Nodig iedereen uit een onderwerp in te brengen waar hij zelf aan wil werken. Wie een onderwerp inbrengt, leidt die sessie.
- 3
Inbrengers schrijven hun onderwerp op een vel en plakken het in een tijdvak op het rooster.
- 4
Leg de wet van de twee voeten uit: als je in een sessie niets leert of bijdraagt, loop je weg naar een andere. Dat is niet onbeleefd maar de bedoeling.
- 5
De sessies vinden plaats. Elke groep maakt een korte notitie van wat er uitkwam.
- 6
Sluit plenair af: verzamel de opbrengsten en bepaal wie waarmee doorgaat.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Het programma is leeg en jullie vullen het. Wie een onderwerp inbrengt waar hij zelf aan wil werken, schrijft het op en hangt het in een tijdvak. En één regel die belangrijker is dan alle andere: als je in een sessie zit waar je niets leert en niets bijdraagt, dan sta je op en loop je weg. Dat is niet onbeleefd — dat is hoe dit werkt."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Wat is er in jullie sessie uitgekomen?
- Welk onderwerp bleek veel meer te leven dan we dachten?
- Wie gaat waarmee door, en wanneer?
Wat er mis kan gaan
Er worden geen onderwerpen ingebracht.
Wacht. De stilte is ongemakkelijk en duurt zelden langer dan een minuut. Ga je zelf onderwerpen aandragen, dan is het geen open space meer.
Niemand durft weg te lopen uit een sessie.
Leg de wet van de twee voeten expliciet uit en doe het zelf één keer voor. Zonder die beweging wordt het een gewone workshopronde.
De opbrengst verdampt na afloop.
Laat elke sessie één A4 achterlaten en verzamel die. Zonder oogst is het een prettige middag geweest.
Variaties
- Kort formaat van negentig minuten met twee rondes.
In de klas
Geschikt voor vanaf groep 8, en in het voortgezet onderwijs
Werkt bij een projectweek waarin leerlingen zelf onderwerpen kiezen. Begeleid wel het inbrengen — leerlingen hebben een zetje nodig bij de eerste ronde.
Past hier ook bij
Critical Uncertainties
Vier toekomsten
Vier toekomsten uittekenen en per toekomst bedenken wat je dan doet — zonder te voorspellen.
Design Storyboards
Storyboard van je bijeenkomst
Je bijeenkomst als stripverhaal: per vak een stuk, met tijd, werkvorm en opbrengst.
Discovery & Action Dialogue
Ontdek- en actiegesprek
Zeven vragen die de groep laten ontdekken dat de oplossing al ergens in huis is.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?