Werkvorm
15% Solutions
ook wel: Jouw vijftien procent
Wat kun je doen zonder toestemming en zonder budget? Meer dan je denkt.
- Tijd
- 20–35 min
- Groepsgrootte
- 4–40
- Ruimte
- Maakt niet uit
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Als een groep zich machteloos voelt, of als een goed gesprek dreigt te eindigen zonder dat er iets verandert.
Voorbereiding
- Bepaal waar de 15% over gaat: welk vraagstuk?
Zo doe je het
- 1
Stel de vraag: wat is jouw 15%? Waar heb je zelf zeggenschap over, zonder dat je iemand om toestemming of geld hoeft te vragen?
- 2
Iedereen schrijft vijf minuten individueel zijn eigen lijstje.
- 3
Deel in groepjes van drie of vier: ieder krijgt vijf minuten om zijn 15% voor te leggen.
- 4
De anderen luisteren en stellen alleen verhelderende vragen — geen advies, geen 'ja maar'.
- 5
Daarna mogen ze aanvullingen doen: zie je nog iets binnen zijn 15%?
- 6
Sluit af: iedereen noemt hardop één ding dat hij deze week gaat doen.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"De vraag is: wat is jouw vijftien procent? Dat is alles waar je zelf over gaat — zonder toestemming, zonder budget, zonder dat iemand anders eerst iets moet doen. Niet wat de directie zou moeten, niet wat er zou moeten veranderen. Wat kun jij, morgen, zelf? Vijf minuten, voor jezelf."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Wat ga jij deze week doen?
- Wat bleek binnen je 15% te vallen waarvan je dacht dat het erbuiten lag?
- Wie kan jou daarbij helpen?
Wat er mis kan gaan
Mensen schrijven op wat anderen zouden moeten doen.
Stuur meteen bij: alleen wat jíj kunt, zonder toestemming. Dat is de enige regel en hij moet streng zijn.
De groepjes gaan adviseren.
Herhaal: alleen verhelderende vragen. Advies verschuift de verantwoordelijkheid en dat is precies wat deze werkvorm wil voorkomen.
De genoemde stappen zijn te groot.
Vraag: wat is de eerste stap die je deze week zet? Van 'ik ga de aanpak veranderen' naar 'ik bel maandag Ahmed'.
Variaties
- Zet de 15%-vraag standaard aan het eind van elke bijeenkomst.
- Kom er de volgende keer op terug: is het gelukt?
In de klas
Geschikt voor vanaf groep 7, en in het voortgezet onderwijs
Bruikbaar bij klassengesprekken over de sfeer: niet 'de juf moet' of 'zij moeten', maar wat kun jij zelf doen. Werkt ook goed in een lerarenteam.
Past hier ook bij
Ecocycle Planning
Levenscyclus
Zet al je activiteiten op de levenscyclus — en zie wat je moet loslaten om ruimte te maken.
Min Specs
Minimale spelregels
Schrap alle regels die niet strikt nodig zijn — en houd de handvol over die er echt toe doen.
Academische controverse
Verdedig eerst een positie met volle overtuiging, wissel dan van kant — en kom er samen uit met een gezamenlijk standpunt.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?